Bảng Mã Tương Đương Vòng Bi — Tra Cứu SKF, FAG, NSK, NTN, Koyo, ZVL

Bảng mã tương đương vòng bi là tài liệu tra cứu đối chiếu ký hiệu (designation) của cùng một vòng bi tiêu chuẩn giữa các nhà sản xuất — SKF, FAG, NSK, NTN, Koyo, ZVL, và Timken. Mục đích: giúp kỹ sư và bộ phận thu mua xác định nhanh mã thay thế khi nguồn cung gián đoạn hoặc khi cần so sánh giá trên cùng thông số kỹ thuật.

Tại nhà máy Việt Nam, tra cứu mã tương đương xảy ra hàng ngày. Bơm Châu Âu lắp SKF, kho chỉ còn FAG hoặc ZVL. Hộp giảm tốc Nhật dùng NSK, đại lý gần nhất chỉ có NTN. Bảng dưới đây tổng hợp hơn 200 mã phổ biến nhất, phân theo 7 nhóm, đối chiếu qua 7 thương hiệu. Mã cơ bản tuân theo ISO 15 và ISO 355, nên kích thước d × D × B giống nhau. Khác biệt nằm ở hậu tố — phốt, nắp chắn, độ hở, vật liệu vòng giữ — và internal geometry ảnh hưởng đến C, C₀.

Cách Tra Cứu Mã Tương Đương

Mỗi mã gồm ba phần: tiền tố, mã cơ bản, và hậu tố. Xem bài cách đọc mã vòng bi.

Mã cơ bản giống nhau giữa tất cả các hãng. 6205 = vòng bi cầu rãnh sâu, dãy 02, d = 25 mm. Giống hệt ở SKF, FAG, NSK, NTN, Koyo, ZVL.

Tiền tố khác nhưng không ảnh hưởng kích thước. NSK thêm "HR" (HR32205J), NTN dùng "4T-" (4T-32205) — chỉ là ký hiệu thương hiệu.

Hậu tố khác nhau và CẦN tra cứu kỹ. Phốt cao su hai mặt: 2RSH (SKF), 2RS (FAG), DDU (NSK), LLU (NTN), 2RS (ZVL). Bảng hậu tố ở mục 7.

Quy trình 3 bước:

1. Tách mã cơ bản — bỏ tiền tố và hậu tố (SKF 6205-2RSH → 6205)
2. Tìm mã cơ bản trong bảng — mã giống nhau giữa tất cả các hãng
3. Tra hậu tố tương đương — dùng bảng hậu tố để chuyển đổi (2RSH → DDU khi chuyển SKF sang NSK)

Lưu ý: Mã tương đương = kích thước giống nhau. C, C₀ chênh 3–8% giữa các hãng. Trên 6208: C dao động 29.1–32.5 kN. Luôn kiểm tra catalogue chính hãng trước khi thay thế.

Vòng Bi Cầu Rãnh Sâu — Deep Groove Ball Bearings

Vòng bi cầu rãnh sâu (dãy 62xx, 63xx) chiếm khoảng 40% tổng lượng vòng bi công nghiệp. Dãy 6200–6212 dưới đây là kích thước phổ biến nhất tại Việt Nam.

Phiên bản có phốt cao su (2RS):

Nắp chắn kim loại (ZZ/2Z):

Dãy 63xx (heavy series) cùng đường kính lỗ nhưng vòng ngoài lớn hơn, C cao hơn 20–30%. Thay "62" bằng "63" — quy tắc đối chiếu tương tự.

Vòng Bi Đũa Trụ — Cylindrical Roller Bearings

Vòng bi đũa trụ (dãy NU, NJ, NUP) chịu tải hướng tâm lớn hơn bi cầu cùng kích thước nhờ tiếp xúc đường (line contact). NU = hai gờ vòng ngoài, cho phép dịch chuyển dọc trục. NJ = một gờ vòng trong. NUP = gờ + vòng chặn vòng trong.

Hậu tố đũa trụ: SKF ECP = vòng giữ polyamide tối ưu tải. FAG E-XL-TVP2 = tải tăng cường (E), X-life (XL), vòng giữ polyamide (TVP2). NSK ET = vòng giữ polyamide kiểu snap. NTN, Koyo, ZVL, Timken — phiên bản tiêu chuẩn không thêm hậu tố đặc biệt. Chuyển đổi NJ/NUP: thay tiền tố NU, giữ nguyên hậu tố.

Vòng Bi Côn — Tapered Roller Bearings

Vòng bi côn (dãy 322xx, 302xx) chịu cả tải hướng tâm lẫn dọc trục một chiều. Đây là loại có sự khác biệt lớn nhất về ký hiệu giữa các hãng — đặc biệt Timken dùng hệ mã inch-based hoàn toàn khác cho thị trường Mỹ. Mã metric theo ISO 355 được liệt kê dưới đây.

Dãy 322xx

Hậu tố côn: SKF J2/Q = vòng giữ thép dập (J2), chất lượng tối ưu (Q). FAG -A = thiết kế tiêu chuẩn. NSK HR...J = HR (High Reliability prefix), J (thép dập). NTN 4T- = tiền tố dãy côn metric. Koyo JR = thép dập. ZVL A = thiết kế ISO chuẩn.

Dãy 302xx

Về Timken: Hệ mã gốc dùng đơn vị inch (SET 47 = LM102949/LM102910). Timken cũng sản xuất mã metric, nhưng thị trường Mỹ vẫn dùng inch. Cần tra catalogue Timken.

ZVL mạnh trong phân khúc côn cỡ lớn cho công nghiệp nặng — cán thép, khai thác, hộp giảm tốc. Mã ZVL tuân thủ ISO hoàn toàn, tra cứu đơn giản nhất.

Vòng Bi Tang Trống — Spherical Roller Bearings

Vòng bi tang trống (dãy 222xx, 230xx) là loại tự lựa chịu tải nặng, sai lệch góc đến 2–3°. Mã 22220 EK/C3 (d=100, D=180, B=46, C=365 kN) phổ biến trong quạt công nghiệp, máy nghiền, băng tải, cán thép.

Dãy 222xx

Dãy 230xx (chiều rộng lớn hơn, tải nặng hơn)

Hậu tố tang trống: SKF E = tải tăng cường; CC/W33 = vòng giữ thép + rãnh bôi trơn. FAG E1-XL = X-life; K-M = lỗ côn + đồng thau. NSK EAE4 = tải tăng cường + polyamide. NTN EKD1 = tải tăng cường. ZVL EW33J = tải tăng cường + rãnh bôi trơn + thép.

Khi thay thế, kiểm tra: (1) lỗ trụ hay côn (K/K30), (2) rãnh bôi trơn (W33), (3) vật liệu vòng giữ. Sai vòng giữ trên 120°C giảm tuổi thọ đến 5,000 giờ.

Vòng Bi Tiếp Xúc Góc — Angular Contact Ball Bearings

Vòng bi tiếp xúc góc (dãy 72xx, 73xx) có góc tiếp xúc 25° hoặc 40°, chịu tải kết hợp hướng tâm + dọc trục. Ứng dụng trong trục chính máy công cụ, bơm, máy nén.

Hậu tố: B = góc 40° (chung tất cả hãng). SKF BECBP = tải tối ưu + polyamide dẫn hướng bi. FAG B-XL-TVP = X-life + polyamide. NSK BEAT85 = góc tiếp xúc cao + polyamide 85°C.

Vòng bi tiếp xúc góc thường lắp theo cặp (DB, DF, DT). Khi thay, phải thay cả cặp cùng hãng — không trộn thương hiệu.

Vòng Bi Chặn — Thrust Ball Bearings

Vòng bi chặn (dãy 511xx) chỉ chịu tải dọc trục thuần túy, gồm hai vòng chặn (washer) và bộ bi + vòng giữ. Mã giống nhau 100% theo ISO 104 — không có hậu tố đặc biệt.

Dãy 512xx (hai chiều) và chặn đũa trụ (811xx), chặn đũa cầu (292xx, 293xx) tuân theo quy tắc tương tự.

Bảng Hậu Tố Tương Đương

Hậu tố là phần khác biệt quan trọng nhất giữa các hãng. Mã cơ bản giống nhau theo ISO, nhưng ký hiệu phốt, nắp chắn, độ hở, vòng giữ mỗi hãng đặt khác nhau.

Phốt và nắp chắn

Độ hở (Internal Clearance)

Hậu tố độ hở theo ISO 5753 giống nhau tất cả các hãng. Phần dễ tra cứu nhất.

Vòng giữ (Cage)

Lỗ côn (Tapered Bore)

Ví dụ ghép hậu tố đầy đủ

Vòng bi cầu 6208, phốt cao su hai mặt, độ hở C3:

Vòng bi tang trống 22220, lỗ côn, rãnh bôi trơn, vòng giữ đồng:

Tình Huống Tra Cứu Thực Tế

Tại một nhà máy thép ở Hải Phòng, hộp giảm tốc nhập từ Đức lắp FAG NU 2216-E-TVP2/C3. Kho chỉ có SKF và ZVL. Mã cơ bản NU 2216 giống nhau. Hậu tố E-TVP2 (FAG) tương đương ECP (SKF) — đều là polymer cage tăng tải. Kỹ sư chọn SKF NU 2216 ECP/C3 — kích thước d80 × D140 × B26 giống hệt, C sai lệch 2%. Hộp số vận hành bình thường qua 16,000 giờ theo SKF Rolling Bearings Catalogue (PUB BU/P1 10000/2 EN).

Tại một dây chuyền đóng gói ở Bình Dương, motor NTN lắp 6306LLU/C3. Đại lý chỉ có ZVL. Tra bảng: LLU (NTN) = 2RS (ZVL) = phớt cao su tiếp xúc hai bên. Lắp ZVL 6306 2RS C3 — khít hoàn toàn, motor chạy êm. Chi phí cạnh tranh hơn đáng kể so với NTN gốc.

Lưu Ý Khi Thay Thế Chéo

Tải trọng C và C₀ chênh lệch 3–8%. Ví dụ mã 6205: SKF có C = 14.8 kN, NSK ghi C = 14.0 kN, ZVL đạt C = 14.8 kN. Chênh 5% trên C dẫn đến chênh 15–20% trên tuổi thọ L₁₀ vì L₁₀ tỷ lệ với (C/P)³ theo ISO 281. Xem bài tính toán tuổi thọ vòng bi.

Tốc độ giới hạn khác nhau 10–15%. Mã 6205: từ 15,000 rpm (ZVL) đến 20,000 rpm (SKF Explorer). Quan trọng với trục chính CNC hoặc motor điện tốc độ cao.

Internal geometry khác nhau. SKF Explorer và FAG X-life có internal geometry tối ưu, C cao hơn 15–25% trên cùng kích thước. Mã giống nhưng hiệu suất và giá khác.

Mỡ bôi trơn ban đầu khác nhau. SKF dùng LGMT 2/3 (−30 đến 120°C). FAG dùng Arcanol MULTI 2/3. NSK dùng NS7 hoặc EA7. Mỡ khác dẫn đến dải nhiệt và tuổi thọ mỡ khác.

5 bước kiểm tra trước khi thay thế:

1. Xác nhận d × D × B — phải khớp chính xác
2. So sánh C và C₀ — chấp nhận dưới 5%; trên 5% tính lại L₁₀
3. Kiểm tra tốc độ giới hạn — phải ≥ tốc độ vận hành thực tế
4. Xác nhận hậu tố tương đương — phốt, nắp chắn, độ hở, vòng giữ
5. Kiểm tra nguồn gốc — mua từ nhà phân phối ủy quyền, phân biệt vòng bi thật giả

Không nên thay thế chéo khi:

• Vòng bi trục chính CNC (preload và internal geometry chính xác)
• Vòng bi tiếp xúc góc lắp theo cặp — phải cùng hãng, cùng lô
• Ứng dụng cấp chính xác P5 trở lên
• Dòng đặc biệt: SKF Explorer, FAG X-life, NSK Molded-Oil

Công cụ tra cứu chính thức: SKF Bearing Select | Schaeffler medias | NTN Bearing Search | NSK Part Number Search

Xem thêm: cách chọn vòng bi | so sánh SKF, FAG, NSK, ZVL | vòng bi SKF | vòng bi FAG | vòng bi NSK | vòng bi NTN | vòng bi Timken | vòng bi ZVL